Eco-moestuin

bodemvoedselweb

 

Bodemvoedselweb 

Het bodemleven zorgt voor voedingsstoffen, water en lucht in de bodem. 

Microben: bacteriën, schimmels, nematoden (aaltjes), wormen, geleedpotigen en meer vormen een bodemvoedselweb; het wordt een web genoemd, want alle deelnemers vormen voedsel voor elkaar. De stofwisseling van al dat eten en gegeten worden is een ingewikkeld proces met als resultaat dat voedingsstoffen, die planten nodig hebben, bij de plantenwortels terechtkomen.

Planten(wortels) leveren bacteriën voedsel; omgekeerd vormen bacteriën voedsel voor de planten. Zo is er sprake van een symbiose (samenleven dat beiden voordelen biedt). 

Bepaalde schimmels leven ook in symbiose met plantenwortels. Schimmeldraden (hyfen) kunnen, omdat ze heel dun zijn, diep in de grond doordringen en daarvandaan water aanvoeren. Plantenwortels kunnen die diepte niet bereiken omdat ze dikker zijn. 

Bacteriën scheiden een kleverige stof af waarmee ze zich aan bodemdeeltjes hechten. Zolang een bacterie leeft draagt het plantenvoedsel in zich, dat vrijkomt als de bacterie sterft. Positieve gevolgen: een bacterie spoelt niet weg; voedsel wordt afgeleverd waar het nodig is: bij de plantenwortels.

Wormen en andere kleinere beestjes maken gangen waardoor water en lucht in de grond kunnen doordringen.

De plakkerige stof van bacteriën hecht ook bodemdeeltjes aan elkaar wat zorgt voor structuur van de bodem. Het bodemvoedselweb vormt zich in de bovenste grondlaag van ongeveer 10 cm. 

Kunstmest is een zout dat gemakkelijk wegspoelt zodat slechts een deel door planten wordt opgenomen; de rest komt in het grond- en tenslotte in het oppervlaktewater terecht. Kunstmest irriteert wormen zodat die een veilig heenkomen zoeken; ook andere levensvormen verdwijnen van lieverlee. Tenslotte rest een levenloze bodem, zonder natuurlijke voedingstoffen; een bodem die geen water absorbeert en onvoldoende lucht toelaat.

Het bodemvoedselweb wordt beschadigd door omspitten en frezen.

 

Compost

Plantenresten en dierlijke mest worden in de natuur langzaam verteert. Compost maken is het nabootsen van de natuurlijke afbraak, maar in een hoger tempo. Compost wordt gemaakt door microben, wormen en insecten; in de composthoop neemt hun aantal explosief toe. Compost wordt gebruikt om de hoeveelheid en diversiteit van microben en kleine beestjes in de bodem snel te vergroten, het organische stofgehalte te verhogen en meer voedingsstoffen in de bodem te krijgen.

 

Compostthee 

Al eeuwenlang gebruiken tuiniers compostthee. De hier bedoelde is anders, namelijk: actief beluchte compostthee. De ingrediënten zijn water, een hoeveelheid compost en voedingsstoffen voor de bacteriën. Door dit mengsel wordt 24 uur of langer lucht (zuurstof) geblazen. Bacteriën die in de compost zitten, hebben zuurstof nodig; bij een temperatuur van ongeveer 20º C zullen ze zich snel vermenigvuldigen. Het resultaat is een voedselrijke compostthee die gebruikt kan worden voor de bodem en voor het bespuiten van het blad van planten. Zie ook: video

 

Mulch

Mulch is materiaal waarmee de bodem bedekt wordt. Het dient om verdamping tegen te gaan, onkruiden te onderdrukken en bescherming te bieden tegen kou in de winter. Ook biedt mulch voedingsstoffen en onderdak voor bepaalde organismen van het bodemvoedselweb. En het brengt de vorming van het bodemvoedselweb opgang. Organische mulch kan zijn: plantenresten, bladeren, grasmaaisel, hooi, stro en papier of karton (geen kleurenopdruk).

 

Aanbevolen boeken:

Bodemvoedselweb door Jeff Lowenfels en Wayne Lewis,

Zie korte inhoud en recensie in Trouw

Bodem in balans door Phil Nauta

Zie korte inhoud